Τα τεχνητά δάκρυα για ξηροφθαλμία είναι συνήθως το πρώτο βοήθημα που δοκιμάζει όποιος νιώθει τα μάτια του στεγνά, κουρασμένα ή σαν να έχουν άμμο. Είναι απλά στη χρήση, κυκλοφορούν σε πολλές μορφές και, όταν επιλεγούν σωστά, κάνουν την καθημερινότητα αισθητά πιο άνετη. Η επιλογή όμως δεν είναι πάντα προφανής: φιαλίδιο ή αμπούλες, με ή χωρίς συντηρητικά, κατάλληλα ή όχι για φακούς επαφής.

Παρακάτω θα βρείτε τι ακριβώς συμβαίνει στο μάτι όταν στεγνώνει, τι μπορούν και τι δεν μπορούν να κάνουν οι σταγόνες για ξηρά μάτια, πώς ενσταλάζονται σωστά και πότε η ενόχληση χρειάζεται εξέταση από οφθαλμίατρο. Θα δείτε επίσης πώς εντάσσονται σε αυτή την εικόνα τα Τεχνητά Δάκρυα EYEYE Hydraclair, που διατίθενται σε φιαλίδιο και σε μονοδόσεις.

Τι είναι η ξηροφθαλμία με απλά λόγια

Η επιφάνεια του ματιού καλύπτεται διαρκώς από ένα πολύ λεπτό στρώμα υγρού, τη δακρυϊκή στιβάδα.

Οι τρεις στιβάδες των δακρύων

Η δακρυϊκή στιβάδα δεν είναι σκέτο νερό. Περιγράφεται συνήθως με τρία συστατικά που συνεργάζονται:

• Η λιπιδική στιβάδα, η εξωτερική, παράγεται από αδένες στα βλέφαρα και καθυστερεί την εξάτμιση.
• Η υδάτινη στιβάδα, η πιο παχιά, παράγεται από τους δακρυϊκούς αδένες και υγραίνει την επιφάνεια του ματιού.
• Η βλεννώδης στιβάδα, η εσωτερική, βοηθά τα δάκρυα να απλώνονται και να συγκρατούνται πάνω στο μάτι.

Λίγα δάκρυα ή γρήγορη εξάτμιση

Ξηροφθαλμία υπάρχει όταν αυτή η ισορροπία διαταράσσεται. Αυτό γίνεται με δύο βασικούς τρόπους, που συχνά συνυπάρχουν: είτε το μάτι παράγει λιγότερα δάκρυα από όσα χρειάζεται, είτε τα δάκρυα εξατμίζονται πιο γρήγορα από το κανονικό, επειδή η λιπιδική στιβάδα δεν κάνει καλά τη δουλειά της. Και στις δύο περιπτώσεις η επιφάνεια του ματιού μένει για κάποια δευτερόλεπτα ακάλυπτη ανάμεσα στα βλεφαρίσματα, και εκεί ξεκινά η ενόχληση.

Ποιος από τους δύο μηχανισμούς υπερισχύει σε εσάς μπορεί να το εκτιμήσει μόνο ο ειδικός, με εξέταση.

Ξηροφθαλμία: συμπτώματα και τι τα επιδεινώνει

Τα συμπτώματα της ξηροφθαλμίας διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και συχνά αλλάζουν μέσα στην ημέρα.

Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα

• Αίσθημα άμμου ή ξένου σώματος στο μάτι.
• Κάψιμο, τσούξιμο ή φαγούρα.
• Κοκκίνισμα, ιδίως προς το τέλος της ημέρας.
• Θόλωση της όρασης που καθαρίζει προσωρινά με το βλεφάρισμα.
• Δυσκολία ή ενόχληση με τους φακούς επαφής, που παλαιότερα φοριούνταν άνετα.

Υπάρχει και ένα σύμπτωμα που μπερδεύει: η παράδοξη δακρύρροια. Το μάτι που στεγνώνει ερεθίζεται και αντιδρά παράγοντας απότομα πολλά, υδαρή δάκρυα, τα οποία όμως δεν έχουν τη σωστή σύσταση για να μείνουν στην επιφάνεια.

Τι επιδεινώνει τα ξηρά μάτια

Ο πιο συχνός παράγοντας της καθημερινότητας είναι οι οθόνες, επειδή μπροστά τους βλεφαρίζετε πιο αραιά και τα δάκρυα δεν ανανεώνονται. Το φαινόμενο περιγράφεται αναλυτικά στο άρθρο για το σύνδρομο όρασης υπολογιστή.

Σημαντικό ρόλο παίζει και το περιβάλλον. Ο κλιματισμός, η θέρμανση, ο ανεμιστήρας του αυτοκινήτου που φυσά προς το πρόσωπο και ο δυνατός αέρας στεγνώνουν γρήγορα την επιφάνεια του ματιού. Αν οι ενοχλήσεις σας εντείνονται τους κρύους μήνες, θα σας φανούν χρήσιμες οι συμβουλές για τα μάτια και τους φακούς επαφής τον χειμώνα.

Άλλοι παράγοντες που αναφέρονται συχνά είναι η ηλικία, καθώς η παραγωγή δακρύων τείνει να μειώνεται με τα χρόνια, η πολύωρη χρήση φακών επαφής και ορισμένα φάρμακα. Αν παίρνετε κάποια αγωγή και παρατηρείτε ξηρότητα, συζητήστε το με τον γιατρό σας. Μη διακόψετε κανένα φάρμακο με δική σας πρωτοβουλία.

Τι κάνουν τα τεχνητά δάκρυα και τι όχι

Τα τεχνητά δάκρυα είναι ενυδατικές, λιπαντικές σταγόνες που αναπληρώνουν και σταθεροποιούν τη δακρυϊκή στιβάδα. Απλώνονται στην επιφάνεια του ματιού, μειώνουν την τριβή με το βλέφαρο και ανακουφίζουν από το αίσθημα ξηρότητας, το κάψιμο και την κούραση.

Αυτό που δεν κάνουν είναι να θεραπεύουν την αιτία. Αν η ξηρότητα οφείλεται σε πρόβλημα των βλεφάρων, σε κάποια πάθηση ή σε φάρμακο, οι σταγόνες καλύπτουν το σύμπτωμα όσο τις χρησιμοποιείτε.

Τεχνητά δάκρυα, κολλύρια για κόκκινα μάτια και φαρμακευτικά κολλύρια

Στην καθομιλουμένη, κάθε σταγόνα για τα μάτια λέγεται κολλύριο.

• Τα τεχνητά δάκρυα ενυδατώνουν και λιπαίνουν. Δεν περιέχουν δραστικές φαρμακευτικές ουσίες που στοχεύουν σε κάποια πάθηση.
• Τα κολλύρια για κόκκινα μάτια περιέχουν συνήθως ουσίες που συστέλλουν τα αγγεία και κάνουν το μάτι να δείχνει πιο λευκό. Δεν ενυδατώνουν, δεν προορίζονται για συχνή ή παρατεταμένη χρήση και μπορούν να κρύψουν ένα πρόβλημα που χρειάζεται εξέταση.
• Τα φαρμακευτικά κολλύρια, όπως τα αντιβιοτικά, τα αντιαλλεργικά ή τα κορτιζονούχα, χρησιμοποιούνται μόνο με ιατρική οδηγία και για όσο διάστημα ορίσει ο οφθαλμίατρος.

Αν το κοκκίνισμα συνοδεύεται από φαγούρα και εμφανίζεται εποχικά, η αιτία μπορεί να είναι αλλεργική και όχι απλή ξηρότητα. Σχετικές πληροφορίες θα βρείτε στο άρθρο για τις ανοιξιάτικες αλλεργίες και τους ερεθισμούς των ματιών.

Είδη τεχνητών δακρύων: κολλύριο, γέλη, αλοιφή, με ή χωρίς συντηρητικά

Σταγόνες, γέλες και αλοιφές

Τα τεχνητά δάκρυα σε μορφή κολλυρίου χαμηλού ιξώδους είναι λεπτόρρευστες σταγόνες. Απλώνονται εύκολα, δεν θολώνουν αισθητά την όραση και ταιριάζουν στη χρήση μέσα στην ημέρα, στο γραφείο ή στην οδήγηση.

Οι γέλες είναι πιο παχύρρευστες και μένουν περισσότερο στην επιφάνεια του ματιού. Προσφέρουν ανακούφιση μεγαλύτερης διάρκειας, αλλά θολώνουν την όραση για λίγα λεπτά μετά την ενστάλαξη. Οι αλοιφές είναι η πιο πυκνή μορφή και χρησιμοποιούνται κατά κανόνα πριν από τον ύπνο, επειδή η θόλωση που προκαλούν είναι έντονη. Γέλες και αλοιφές γενικά δεν συνδυάζονται με φακούς επαφής, εκτός αν το προϊόν αναφέρει ρητά κάτι διαφορετικό.

Τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά: πότε προτιμώνται

Στα φιαλίδια πολλαπλών χρήσεων προστίθενται συχνά συντηρητικά, ώστε το περιεχόμενο να παραμένει ασφαλές μετά το άνοιγμα. Όταν όμως οι ενσταλάξεις γίνονται πολλές φορές τη μέρα και για μεγάλο διάστημα, ορισμένα συντηρητικά μπορεί να ερεθίσουν την ήδη ευαίσθητη επιφάνεια του ματιού.

Τα τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά προτιμώνται συνήθως σε τρεις περιπτώσεις:

• όταν χρειάζεστε συχνή, καθημερινή χρήση,
• όταν έχετε ευαίσθητα μάτια ή έχετε παρατηρήσει ενόχληση με άλλα προϊόντα,
• όταν φοράτε φακούς επαφής.

Η πιο διαδεδομένη μορφή τους είναι τα τεχνητά δάκρυα σε αμπούλες, δηλαδή οι μονοδόσεις. Κάθε αμπούλα ανοίγεται, χρησιμοποιείται και απορρίπτεται, οπότε δεν χρειάζεται συντηρητικό για να παραμείνει κατάλληλη.

Φιαλίδιο πολλαπλών χρήσεων ή μονοδόσεις

Δεν χρειάζεται να διαλέξετε αποκλειστικά τη μία μορφή. Πολλοί κρατούν ένα φιαλίδιο στο σπίτι και μερικές αμπούλες στην τσάντα για τις ώρες εκτός.

Τεχνητά δάκρυα για φακούς επαφής

Ο φακός επαφής κάθεται μέσα στη δακρυϊκή στιβάδα και τη χωρίζει σε δύο λεπτότερα στρώματα. Γι' αυτό όσοι φορούν φακούς νιώθουν συχνά ξηρότητα προς το τέλος της ημέρας, ιδίως μπροστά σε οθόνη ή σε κλιματιζόμενο χώρο. Οι ενυδατικές σταγόνες βοηθούν, με μία βασική προϋπόθεση: να είναι κατάλληλες για χρήση με φακούς.

Δεν ισχύει αυτό για κάθε προϊόν. Κάποιες σταγόνες, και ειδικά ορισμένα συντηρητικά, μπορούν να απορροφηθούν από το υλικό του μαλακού φακού και να μείνουν σε επαφή με το μάτι για ώρες. Ο κανόνας είναι απλός: με φορεμένους φακούς χρησιμοποιείτε μόνο σταγόνες που αναγράφουν συμβατότητα με φακούς επαφής. Αν η συσκευασία δεν το αναφέρει, βγάλτε πρώτα τους φακούς ή ρωτήστε τον οπτικό σας.

Η ξηρότητα με τους φακούς έχει συχνά να κάνει και με τον ίδιο τον φακό. Αν θέλετε να καταλάβετε τις διαφορές των υλικών, δείτε τον οδηγό για τους φακούς επαφής σιλικόνης υδρογέλης. Για κάποιους χρήστες, η μετάβαση σε ημερήσιους φακούς επαφής, που φοριούνται μία φορά και απορρίπτονται, κάνει αισθητή διαφορά, επειδή ξεκινούν κάθε μέρα με καθαρή επιφάνεια.

Ρόλο παίζει και η φροντίδα. Ένας φακός με εναποθέσεις στεγνώνει πιο εύκολα και ενοχλεί περισσότερο, ενώ ακατάλληλο ή ληγμένο διάλυμα επιβαρύνει το μάτι. Στην κατηγορία με τα υγρά φακών επαφής και τις σταγόνες θα δείτε τα διαλύματα και τα ενυδατικά προϊόντα της σειράς.

Τεχνητά Δάκρυα EYEYE Hydraclair: φιαλίδιο 15 ml και Monodose

Τα Τεχνητά Δάκρυα EYEYE Hydraclair είναι ενυδατικές οφθαλμικές σταγόνες για στεγνά, ερεθισμένα και κουρασμένα μάτια. Η σύνθεσή τους περιέχει Προβιταμίνη B5 και Hydraflex και βασίζεται στο Eye Responsive Care System. Ενδείκνυνται και με παράλληλη χρήση φακών επαφής, κάτι που τα κάνει πρακτική επιλογή για όσους φορούν φακούς πολλές ώρες.

Διατίθενται σε δύο μορφές:

• Φιαλίδιο 15 ml, για όσους θέλουν μία συσκευασία στο σπίτι ή στο γραφείο.
• Monodose, συσκευασία με 20 αμπούλες των 0,35 ml, μίας χρήσης και χωρίς συντηρητικά.

Για τον τρόπο και τη συχνότητα χρήσης ακολουθείτε τις οδηγίες της συσκευασίας και τη σύσταση του ειδικού σας.

Αν δεν είστε βέβαιοι ποια σταγόνα ή ποιο διάλυμα χρειάζεστε σε κάθε περίπτωση, ο οδηγός για τα υγρά φακών επαφής και τα κολλύρια εξηγεί τι κάνει το καθένα και πότε χρησιμοποιείται.

Σωστή ενστάλαξη και πόσες φορές τη μέρα

Ενστάλαξη βήμα προς βήμα

• Πλύνετε τα χέρια σας με σαπούνι και σκουπίστε τα καλά.
• Ελέγξτε την ημερομηνία λήξης και ότι η συσκευασία είναι ακέραιη.
• Γείρετε το κεφάλι ελαφρά προς τα πίσω και κοιτάξτε προς τα πάνω.
• Τραβήξτε απαλά το κάτω βλέφαρο με το δάχτυλο, ώστε να σχηματιστεί μια μικρή θήκη.
• Κρατήστε το φιαλίδιο ή την αμπούλα πάνω από το μάτι, χωρίς να αγγίξετε το μάτι, τα βλέφαρα ή τις βλεφαρίδες.
• Ρίξτε μία σταγόνα μέσα στη θήκη του κάτω βλεφάρου.
• Κλείστε απαλά τα μάτια για λίγα δευτερόλεπτα, χωρίς να τα σφίξετε και χωρίς να βλεφαρίζετε έντονα.
• Σκουπίστε ό,τι περίσσεψε με καθαρό χαρτομάντιλο και κλείστε αμέσως το φιαλίδιο.

Υγιεινή του φιαλιδίου και των αμπουλών

Το ρύγχος δεν πρέπει να ακουμπά πουθενά, ούτε στο μάτι ούτε στα δάχτυλα. Το φιαλίδιο είναι προσωπικό και δεν μοιράζεται με άλλους, ακόμη και μέσα στην οικογένεια. Μετά το άνοιγμα χρησιμοποιείται για όσο διάστημα ορίζει η συσκευασία.

Οι μονοδόσεις είναι μίας χρήσης. Ανοίγετε την αμπούλα, τη χρησιμοποιείτε και την πετάτε, ακόμη και αν έμεινε υγρό μέσα.

Πόσες φορές τη μέρα τεχνητά δάκρυα

Δεν υπάρχει ένας αριθμός που να ισχύει για όλους. Η συχνότητα εξαρτάται από το προϊόν, από τη σοβαρότητα της ξηρότητας και από τις συνθήκες της ημέρας σας. Ακολουθείτε τις οδηγίες της συσκευασίας και τη σύσταση του οφθαλμιάτρου ή του οπτικού σας.

Συνήθειες που βοηθούν τα ξηρά μάτια

Οι σταγόνες αποδίδουν καλύτερα μαζί με μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα:

• Κανόνας 20-20-20: κάθε 20 λεπτά μπροστά σε οθόνη, κοιτάξτε για 20 δευτερόλεπτα κάτι που βρίσκεται περίπου 20 πόδια μακριά, δηλαδή γύρω στα έξι μέτρα.
• Συνειδητό βλεφάρισμα: όταν διαβάζετε ή δουλεύετε, θυμηθείτε να κλείνετε πλήρως τα βλέφαρα μερικές φορές στη σειρά.
• Υγρασία του χώρου: αποφύγετε το ρεύμα του κλιματιστικού ή του καλοριφέρ προς το πρόσωπο και, αν ο χώρος είναι πολύ ξηρός, σκεφτείτε έναν υγραντήρα.
• Διαλείμματα από τους φακούς: μερικές ώρες με γυαλιά το απόγευμα ή μία ημέρα την εβδομάδα χωρίς φακούς ξεκουράζουν την επιφάνεια του ματιού.

Αν φοράτε φακούς, θυμηθείτε ότι δεν έρχονται ποτέ σε επαφή με θάλασσα, πισίνα ή νερό βρύσης. Περισσότερα θα βρείτε στις συμβουλές για τους φακούς επαφής το καλοκαίρι.

Για τη στιγμή της χαλάρωσης στο τέλος της ημέρας υπάρχουν και τα EYEYE Revitalizing Cucumber Pads, προενυδατωμένα pads με εκχύλισμα αγγουριού, βιταμίνες B5 και E, υαλουρονικό οξύ και φυτικά εκχυλίσματα. Πρόκειται για καλλυντική φροντίδα που ξεκουράζει την περιοχή γύρω από τα μάτια. Δεν αντιμετωπίζουν την ξηροφθαλμία και δεν υποκαθιστούν τις σταγόνες.

Πότε να δείτε οφθαλμίατρο και πού θα βρείτε τα τεχνητά δάκρυα

Σημάδια που θέλουν εξέταση

• Πόνος στο μάτι, όχι απλή ενόχληση.
• Έντονη ερυθρότητα, ιδίως αν αφορά το ένα μάτι.
• Φωτοφοβία, δηλαδή δυσκολία να αντέξετε το φως.
• Έκκριση, κολλημένα βλέφαρα το πρωί ή πρήξιμο.
• Πτώση ή θόλωση της όρασης που δεν καθαρίζει με το βλεφάρισμα.
• Συμπτώματα που επιμένουν ή επανέρχονται παρά τη χρήση σταγόνων.

Αν φοράτε φακούς επαφής και εμφανιστεί κάτι από τα παραπάνω, βγάλτε αμέσως τους φακούς και επικοινωνήστε με οφθαλμίατρο.

Τα επόμενα βήματα

Αν η ξηρότητα σας απασχολεί τακτικά, ξεκινήστε από τα απλά: παρατηρήστε πότε εμφανίζεται, διορθώστε ό,τι μπορείτε στο περιβάλλον και στις οθόνες και επιλέξτε ενυδατικές σταγόνες που ταιριάζουν στον τρόπο ζωής σας. Αν φοράτε φακούς, βεβαιωθείτε ότι οι σταγόνες είναι συμβατές και ότι οι ίδιοι οι φακοί επαφής σας εξακολουθούν να είναι η σωστή επιλογή για τα μάτια σας.

Η Stand Gema είναι εταιρεία χονδρικής διανομής και τα προϊόντα της διατίθενται μέσω οπτικών καταστημάτων σε όλη την Ελλάδα. Για να προμηθευτείτε τα Τεχνητά Δάκρυα EYEYE Hydraclair, σε φιαλίδιο ή σε μονοδόσεις, και να συζητήσετε με έναν οπτικό ποια μορφή σας εξυπηρετεί, αναζητήστε το πλησιέστερο σημείο στη λίστα με τα συνεργαζόμενα οπτικά καταστήματα.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι τα καλύτερα τεχνητά δάκρυα για ξηροφθαλμία;

Δεν υπάρχει ένα προϊόν που να είναι το καλύτερο για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από το πόσο έντονη είναι η ξηρότητα, από το πόσο συχνά χρειάζεστε σταγόνες, από το αν φοράτε φακούς επαφής και από το αν τα μάτια σας είναι ευαίσθητα στα συντηρητικά. Για συχνή χρήση προτιμώνται συνήθως οι μονοδόσεις χωρίς συντηρητικά. Ο οφθαλμίατρος ή ο οπτικός σας μπορεί να σας κατευθύνει με βάση την εξέταση.

Πόσες φορές τη μέρα μπορώ να βάζω τεχνητά δάκρυα;

Η συχνότητα ορίζεται από τις οδηγίες του κάθε προϊόντος και από τη σύσταση του ειδικού που σας παρακολουθεί, επειδή διαφέρει ανάλογα με τη σύνθεση και τη μορφή. Αν παρατηρείτε ότι χρειάζεστε σταγόνες όλο και συχνότερα για να νιώθετε άνετα, μην αυξάνετε απλώς τις ενσταλάξεις. Ενημερώστε τον οφθαλμίατρό σας, γιατί μπορεί να χρειάζεται διαφορετικό προϊόν ή έλεγχος της αιτίας.

Μπορώ να βάλω τεχνητά δάκρυα ενώ φοράω φακούς επαφής;

Ναι, εφόσον το προϊόν αναγράφει ότι είναι κατάλληλο για χρήση με φακούς επαφής. Σταγόνες που δεν το αναφέρουν μπορεί να περιέχουν συστατικά που απορροφώνται από τον μαλακό φακό και ερεθίζουν το μάτι. Τα Τεχνητά Δάκρυα EYEYE Hydraclair ενδείκνυνται και με παράλληλη χρήση φακών επαφής. Αν έχετε αμφιβολία για κάποιο προϊόν, βγάλτε πρώτα τους φακούς ή ρωτήστε τον οπτικό σας.

Τι διαφορά έχουν τα τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά;

Τα συντηρητικά προστίθενται στα φιαλίδια πολλαπλών χρήσεων για να διατηρείται το περιεχόμενο κατάλληλο μετά το άνοιγμα. Σε περιστασιακή χρήση συνήθως δεν ενοχλούν, όμως σε συχνές ενσταλάξεις ή σε ευαίσθητα μάτια μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό. Τα προϊόντα χωρίς συντηρητικά, που κυκλοφορούν κυρίως σε μονοδόσεις, προτιμώνται για συχνή καθημερινή χρήση, για ευαίσθητα μάτια και για όσους φορούν φακούς επαφής.

Μπορώ να ξαναχρησιμοποιήσω μια αμπούλα μονοδόσης που άνοιξα;

Όχι. Οι μονοδόσεις είναι σχεδιασμένες για μία χρήση και δεν περιέχουν συντηρητικό που να προστατεύει το περιεχόμενο αφού ανοιχτεί η αμπούλα. Τη χρησιμοποιείτε αμέσως μετά το άνοιγμα και την απορρίπτετε, ακόμη και αν έχει μείνει υγρό. Αν χρειάζεστε προϊόν που μένει ανοιχτό για περισσότερες ημέρες, η κατάλληλη μορφή είναι το φιαλίδιο πολλαπλών χρήσεων, σύμφωνα με τις οδηγίες του.

Τα τεχνητά δάκρυα θεραπεύουν την ξηροφθαλμία;

Όχι, ανακουφίζουν τα συμπτώματα. Αναπληρώνουν και σταθεροποιούν τη δακρυϊκή στιβάδα, μειώνουν την τριβή και κάνουν το μάτι πιο άνετο, αλλά δεν διορθώνουν την αιτία της ξηρότητας. Αν η ενόχληση επιμένει ή επανέρχεται, χρειάζεται εξέταση από οφθαλμίατρο, ώστε να εντοπιστεί τι την προκαλεί και να σας προταθεί η κατάλληλη αντιμετώπιση, μαζί με τις συνήθειες που θα βοηθήσουν στην καθημερινότητα.

Γιατί δακρύζουν τα μάτια μου αν έχω ξηροφθαλμία;

Το φαινόμενο λέγεται παράδοξη δακρύρροια. Όταν η επιφάνεια του ματιού στεγνώνει, ερεθίζεται και το μάτι αντιδρά παράγοντας απότομα πολλά, υδαρή δάκρυα. Αυτά όμως δεν έχουν τη σύσταση που χρειάζεται για να συγκρατηθούν στο μάτι, οπότε τρέχουν χωρίς να το ενυδατώνουν ουσιαστικά. Συμβαίνει συχνά στον αέρα και στο κρύο. Αν επιμένει, αξίζει να το ελέγξει οφθαλμίατρος.